Kaakoperatie (orthognathische chirurgie)
Bij een kaakoperatie – ook wel orthognathische chirurgie genoemd – wordt de stand van de onder- en/of bovenkaak chirurgisch gecorrigeerd. Dit is nodig wanneer de kaken niet goed op elkaar aansluiten en een beugelbehandeling alleen niet voldoende is om het probleem op te lossen. Een afwijkende kaakstand kan leiden tot problemen met bijten en kauwen, spraak, ademhaling tijdens de slaap, en kan invloed hebben op het uiterlijk van het gezicht.
Bij MKA Clinics worden kaakoperaties uitgevoerd door drs. Goey soms in samenwerking met het LUMC. Hij is oa gespecialiseerd in orthognathische chirurgie. De operatie vindt plaats onder algehele narcose op de operatiekamer.
Wanneer is een kaakoperatie nodig?
Een kaakoperatie kan geïndiceerd zijn bij de volgende kaakstandafwijkingen:
- Vergrote overbeet (te kleine onderkaak) – de onderkaak ligt te ver naar achteren, waardoor de boventanden ver over de ondertanden vallen
- Onderbeet (te grote onderkaak of te kleine bovenkaak) – de ondertanden staan vóór de boventanden
- Open beet – bij het dichtbijten sluiten de snijtanden niet op elkaar, waardoor afhappen niet lukt
- Te smalle bovenkaak (kruisbeet) – de bovenkaak is smaller dan de onderkaak, waardoor de kiezen niet goed op elkaar passen
- Te lange bovenkaak (gummy smile) – er is bij het lachen meer tandvlees zichtbaar dan gebruikelijk
- Asymmetrie van de kaken – de onderkaak en/of bovenkaak staan scheef, waardoor het gezicht asymmetrisch oogt
- Ernstige slaapapneu (OSAS) – wanneer een MRA of CPAP onvoldoende werkt, kan een bimaxillaire osteotomie de luchtwegen verruimen
De verschillende kaakoperaties
Afhankelijk van de specifieke kaakstandafwijking kan een van de volgende operaties worden uitgevoerd:
Onderkaakverplaatsing (BSSO) – Bij deze ingreep wordt de onderkaak via incisies in het tandvlees achter de kiezen losgemaakt en in de gewenste positie verschoven, waarna de botdelen worden gefixeerd met titanium plaatjes en schroefjes. De verplaatsing wordt vooraf digitaal gepland aan de hand van röntgenfoto’s en gebitsmodellen. Na de ingreep kan de onderlip en kin doorgaans tijdelijk verdoofd aanvoelen. Afhankelijk van de setting kan de operatie in een dagbehandeling plaatsvinden. Soms is er een overnachting van 1 of 2 nachten nodig in het ziekenhuis.
Bovenkaakverplaatsing (Le Fort I osteotomie) – De bovenkaak wordt via een incisie in het tandvlees losgemaakt en met behulp van een pasmal (wafer) in de geplande positie gezet, waarna deze wordt gefixeerd met plaatjes en schroeven. Na deze ingreep kunnen de bovenlippen tijdelijk verdoofd aanvoelen.
Bimaxillaire osteotomie (bimax) – Bij een bimaxillaire osteotomie worden zowel de onder- als de bovenkaak in één operatie verplaatst. Dit is een uitgebreide kaakcorrectie en wordt ingezet bij complexe afwijkingen waar één kaak alleen niet voldoende is. De operatie wordt volledig digitaal gepland in 3D, waarbij een simulatie wordt gemaakt om het beoogde resultaat te voorspellen. De opnameduur is 2 à 3 nachten en vindt overal in het LUMC plaats.
Bovenkaakverbreding (SARME) – Bij een te smalle bovenkaak plaatst de orthodontist eerst een hyrax-beugel (spinbeugel). Tijdens de operatie wordt de bovenkaak aan de zijkanten en in het midden losgemaakt. Na de ingreep draait u de beugel thuis zelf geleidelijk uit, waardoor de bovenkaak breder wordt. Er ontstaat tijdelijk een spleet tussen de voortanden die in een later stadium met de beugel weer wordt gesloten. De behandeling vindt vaak in dagbehandeling plaats in algehele anesthesie.
Kincorrectie (genioplastiek) – De kin kan via een botsnede worden verplaatst: naar voren bij een terugliggende kin, naar achteren bij een te prominente kin, of verticaal verkort of verlengd. Een genioplastiek wordt vaak gecombineerd met een kaakoperatie, maar kan ook als zelfstandige ingreep worden uitgevoerd.
Het behandeltraject
Een kaakoperatie is geen losstaande ingreep maar onderdeel van een behandeltraject dat gemiddeld anderhalf tot twee jaar duurt. De behandeling verloopt altijd in samenwerking met een orthodontist en bestaat uit drie fasen:
- Orthodontische voorbehandeling (circa 1 jaar) – de tanden worden met een beugel op de juiste positie gezet, zodat ze na de operatie goed op elkaar passen
- De kaakoperatie – in narcose op de operatiekamer.
- Orthodontische nabehandeling (circa 6 tot 12 maanden) – fijnafstemming van de beet na de operatie
Digitale 3D-planning
Bij MKA Clinics wordt de kaakoperatie vaak digitaal gepland. Op basis van de CBCT-scan en digitale gebitsafdrukken wordt een 3D-simulatie gemaakt van de geplande verplaatsing. Hieruit worden op maat gemaakte wafers (pasmallen) vervaardigd die tijdens de operatie de exacte positie van de kaken bepalen. Deze digitale workflow maakt de operatie voorspelbaarder en het resultaat nauwkeuriger.
Herstel na een kaakoperatie
Na een kaakoperatie is zwelling van het gezicht normaal; deze neemt geleidelijk af over enkele weken. De eerste weken eet u vloeibaar tot zacht voedsel. Pijnklachten zijn over het algemeen goed te behandelen met reguliere pijnstillers. Het verdoofde gevoel van de onderlip, kin of bovenlippen herstelt bij de meeste patiënten in de maanden na de operatie, hoewel er een klein risico bestaat op blijvende gevoelsverandering. Na 6 weken kunt u doorgaans weer sporten. Het volledige herstel duurt enkele maanden.